Sayfa yükleniyor

Destek Müşteri Girişi Sepet (0)

Ders 88 – Basit MVC katmanları

Basit MVC katmanlarını adım adım öğrenerek Controller, Model ve View ayrımını kavrayın ve PHP ile temiz bir mimari oluşturun.

Ders 88 – Basit MVC katmanları

MVC (Model‑View‑Controller) mimarisi, modern web uygulamalarının sürdürülebilir ve test edilebilir olmasını sağlayan temel bir tasarım desenidir. PHP projelerinde de bu desenin doğru uygulanması, kod tekrarını azaltır, sorumlulukları netleştirir ve ekip içinde ortak bir anlayış oluşturur. Bu derste, basit bir MVC yapısını sıfırdan kurarak, her katmanın ne iş yaptığını, nasıl iletişim kurduğunu ve gerçek bir uygulamaya nasıl entegre edileceğini adım adım göreceksiniz.

MVC Nedir?

MVC, uygulamayı üç ayrı sorumluluk alanına bölerek karmaşıklığı yönetir:

  • Model: İş kurallarını, veri erişimini ve veri bütünlüğünü yönetir.
  • View: Kullanıcıya gösterilen çıktıyı (HTML, JSON vb.) üretir.
  • Controller: HTTP isteklerini alır, uygun modeli çağırır ve sonuçları view’a yönlendirir.

Bu ayrım sayesinde, bir katmanda yapılan değişiklik diğer katmanları minimum düzeyde etkiler. Örneğin, veri tabanı değiştiğinde sadece Model katmanını güncellemeniz yeterli olur.

Temel Katmanlar

Basit bir MVC uygulamasında üç ana klasör bulunur:

project_root/ 
├─ controllers/ // Controller sınıfları
├─ models/ // Model sınıfları
└─ views/ // View şablonları

Her klasörün içinde ilgili sınıflar bulunur ve index.php dosyası istek yönlendirmesinden sorumludur.

Adım Adım Uygulama

1. Rotalama (Routing) – Gelen URL’yi analiz edip hangi controller ve action’ın çalıştırılacağını belirleriz. Basit bir index.php dosyası aşağıdaki gibi olabilir:

<?php
spl_autoload_register(function($class){
$paths = ['controllers/', 'models/'];
foreach($paths as $path){
$file = __DIR__ . '/' . $path . $class . '.php';
if(file_exists($file)){ require $file; break; }
}
});

$uri = trim($_SERVER['REQUEST_URI'], '/');
switch($uri){
case '' :
case 'home' :
$controller = new HomeController();
$controller->index();
break;
default:
http_response_code(404); echo 'Sayfa bulunamadı';
}

2. Controller Oluşturma – Controller, Model’i çağırır ve View’ı dahil eder.

// controllers/HomeController.php
<?php
class HomeController {
public function index(){
$model = new ProductModel();
$products = $model->getAll();
// View’a veri aktarımı
include __DIR__.'/../views/home.php';
}
}
?>

3. Model Yazma – PDO kullanarak veri tabanından ürün listesini çekeriz.

// models/ProductModel.php
<?php
class ProductModel {
private $pdo;
public function __construct(){
$dsn = 'mysql:host=localhost;dbname=shop;charset=utf8';
$this->pdo = new PDO($dsn, 'root', '');
$this->pdo->setAttribute(PDO::ATTR_ERRMODE, PDO::ERRMODE_EXCEPTION);
}
public function getAll(){
$stmt = $this->pdo->query('SELECT * FROM products');
return $stmt->fetchAll(PDO::FETCH_ASSOC);
}
}
?>

4. View Tasarımı – View sadece aldığı veriyi gösterir, iş kuralı içermez.

// views/home.php
<!DOCTYPE html>
<html lang="tr">
<head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Ürün Listesi</title>
</head>
<body>
<h1>Ürün Listesi</h1>
<ul>
<?php foreach($products as $p): ?>
<li><strong><?= htmlspecialchars($p['name']) ?></strong> – <?= number_format($p['price'],2) ?> TL</li>
<?php endforeach; ?>
</ul>
</body>
</html>

Bu dört adım tamamlandığında, tarayıcıda /home ya da kök URL’ye giderek ürün listesini görebilirsiniz. Verileri değiştirerek (ör. yeni ürün ekleyip getAll() çıktısını inceleyerek) MVC akışını daha iyi kavrayabilirsiniz.

Sık Karşılaşılan Hatalar

  • Controller içinde iş mantığını doğrudan yazmak – Bu, kodun tekrarını ve test zorluğunu artırır.
  • Model’de doğrudan HTML üretmek – View sorumluluğudur; Model sadece veri döndürmelidir.
  • Veri tabanı hatalarını ekrana basmak – Üretim ortamında hata mesajları gizlenmeli, log dosyasına kaydedilmelidir.
  • Girdi doğrulama eksikliği – Kullanıcıdan gelen parametreleri mutlaka filtreleyin ve kaçış (escaping) işlemi yapın.

Kontrol Listesi

  • Uygulama hata vermeden çalışıyor mu?
  • Girdi doğrulama ve kaçış işlemleri yapıldı mı?
  • Üretim ortamında hata mesajları kullanıcıya gösterilmiyor mu?
  • Model, View ve Controller sorumlulukları net bir şekilde ayrıldı mı?

Özet

Bu derste, MVC mimarisinin temel prensiplerini PHP ile uygulamalı olarak inceledik. Rotalama, controller, model ve view katmanlarını ayrı dosyalara yerleştirerek kodun okunabilirliğini ve bakımını artırdık. MVC’nin en büyük avantajı, sorumlulukların net bir şekilde bölünmesi sayesinde bir katmanda yapılan değişikliğin diğer katmanları minimum etkileyerek projeyi ölçeklenebilir kılmasıdır. İleri seviyede, servis katmanı, repository deseni ve bağımlılık enjeksiyonu gibi ek yapı taşlarıyla mimarinizi daha da güçlendirebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

  • Controller’da iş mantığını nerede tutmalıyım? İş mantığı model içinde, controller sadece akışı yönetmelidir.
  • View’da PHP kodu kullanabilir miyim?Evet, ancak sadece veri gösterimi amaçlı, karmaşık işlemlerden kaçının.
  • MVC’yi bir framework (Laravel, Symfony) olmadan nasıl test ederim? Her katmanı ayrı birim testleriyle (PHPUnit) izole ederek, örneğin model için veri tabanı mock’ları, controller için request/response mock’ları kullanabilirsiniz.
Paylaş

Yorumlar

Henüz onaylanmış yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Yorum yaz

Yorumunuz yönetici onayından sonra yayınlanır.

İlgili yazılar

Ders 100 – İleri yol haritası

PHP serisinin son dersinde ileri seviye konular, framework seçimi, Composer ekosistemi, mikro pro…

Ders 99 – Güvenli yapılandırma kontrol listesi

Üretim ortamı için PHP yapılandırma ayarlarını adım adım kontrol eden, hatasız ve güvenli bir yap…

Ders 98 – OpCache ve performans ipuçları

OpCache'ın çalışma prensibi, yapılandırma adımları ve gerçek dünyada performans artırmak için pra…

Ders 97 – Fibers’a kısa bakış (PHP 8.1)

PHP 8.1 ile gelen Fibers özelliğini adım adım öğrenin, kooperatif concurrency kavramını kavrayın …

Demo
Büyütülmüş Görsel