Sayfa yükleniyor

Destek Müşteri Girişi Sepet (0)

Ders 62 – Hata raporlama ve log

PHP’de error_reporting, php.ini ayarları ve Monolog ile hata raporlama ve loglamanın temelleri, adım adım örneklerle anlatılıyor.

Ders 62 – Hata raporlama ve log

Web uygulamaları geliştirirken hatalar kaçınılmazdır. Geliştirme aşamasında hataları ekrana yansıtmak, sorunu hızlıca tespit edip düzeltmek için kritik bir adımdır. Ancak üretim ortamında aynı hataları kullanıcıya göstermek güvenlik risklerine ve kötü bir kullanıcı deneyimine yol açar. Bu derste error_reporting, php.ini ayarları ve Monolog gibi bir logger kütüphanesini kullanarak hataları nasıl raporlayıp loglayacağınızı, log seviyelerini nasıl yöneteceğinizi ve en iyi uygulamaları adım adım öğreneceksiniz.

Hata Raporlamanın Temelleri

PHP, hataları raporlamak için iki temel mekanizma sunar:

  • error_reporting() fonksiyonu – hangi hata seviyelerinin raporlanacağını belirler.
  • ini_set() ve php.ini dosyası – hata gösterimi (display_errors) ve hata kaydı (log_errors) gibi davranışları kontrol eder.

Bu iki mekanizma birbirini tamamlar. error_reporting() hataların “hangi seviyelerde” yakalanacağını tanımlarken, display_errors hataların “nerede” gösterileceğini (ekrana mi yoksa log dosyasına mı) belirler.

Adım Adım Hata Raporlaması ve Loglama

Aşağıdaki adımları izleyerek hem geliştirme hem de üretim ortamları için güvenli bir hata yönetimi kurabilirsiniz.

1. Geliştirme Ortamı – Hataları Ekrana Yazdırma

<?php
// Geliştirme ortamı için tüm hataları raporla
error_reporting(E_ALL);
ini_set('display_errors', '1'); // Hataları ekrana göster
ini_set('log_errors', '0');   // Log dosyasına yazma (isteğe bağlı)
?>

Bu ayarlar sayesinde Notice, Warning ve Fatal error gibi tüm hatalar anında ekranda görünür. Böylece kodunuzu test ederken hataları kaçırmazsınız.

2. Üretim Ortamı – Hataları Log Dosyasına Yazdırma

<?php
// Üretim ortamı için sadece kritik hataları raporla
error_reporting(E_ERROR | E_WARNING | E_PARSE);
ini_set('display_errors', '0'); // Kullanıcıya hata gösterme
ini_set('log_errors', '1');     // Hataları log dosyasına kaydet
ini_set('error_log', __DIR__ . '/logs/php_errors.log');
?>

Bu konfigürasyonda sadece E_ERROR, E_WARNING ve E_PARSE seviyeleri loglanır. display_errors kapalı olduğu için kullanıcılar teknik detayları görmez, sadece genel bir hata mesajı alır.

3. Merkezi Bir Log Fonksiyonu Oluşturma

Uygulamanızın farklı katmanlarından aynı loglama mantığını kullanmak için basit bir yardımcı sınıf tanımlayabilirsiniz.

<?php
class Logger {
    private $logFile;
    public function __construct($file) {
        $this->logFile = $file;
    }
    public function log($message, $level = 'ERROR') {
        $date = date('Y-m-d H:i:s');
        $line = "[$date] [$level] $message" . PHP_EOL;
        error_log($line, 3, $this->logFile);
    }
}
// Kullanım
$logger = new Logger(__DIR__ . '/logs/app.log');
try {
    // Potansiyel hatalı kod
    $result = 10 / 0;
} catch (Throwable $e) {
    $logger->log($e->getMessage(), 'CRITICAL');
    // Kullanıcıya genel mesaj
    echo 'Bir sorun oluştu. Lütfen daha sonra tekrar deneyin.';
}
?>

Bu sınıf error_log fonksiyonunun 3. parametresiyle doğrudan dosyaya yazma imkanı sunar. Böylece php.ini içinde tanımlı error_log yolundan bağımsız bir log dosyası yönetebilirsiniz.

Monolog ile Gelişmiş Loglama

Basit dosya loglamasının ötesinde, Monolog gibi bir PSR‑3 uyumlu logger, log seviyelerini, birden fazla handler (dosya, syslog, Slack, e‑mail vb.) ve formatlamayı tek bir yapı içinde yönetmenizi sağlar.

Kurulum

Composer üzerinden Monolog’u projenize ekleyin:

composer require monolog/monolog

Temel Kullanım

<?php
require __DIR__ . '/vendor/autoload.php';
use Monolog\Logger as MonoLogger;
use Monolog\Handler\StreamHandler;
use Monolog\Handler\RotatingFileHandler;

// Logger nesnesi oluştur
$log = new MonoLogger('app');

// 1. Dosyaya sabit bir dosya handler
$log->pushHandler(new StreamHandler(__DIR__ . '/logs/app.log', MonoLogger::DEBUG));

// 2. Günlük dönen (rotating) handler – 7 gün tut
$log->pushHandler(new RotatingFileHandler(__DIR__ . '/logs/app_rotating.log', 7, MonoLogger::INFO));

// Log seviyeleri (DEBUG, INFO, NOTICE, WARNING, ERROR, CRITICAL, ALERT, EMERGENCY)
$log->debug('Debug mesajı – geliştirme sırasında kullanılır');
$log->info('Kullanıcı giriş yaptı', ['user_id' => 42]);
$log->warning('Geçersiz parametre', ['param' => 'age']);
$log->error('Veritabanı bağlantısı başarısız');

// Hata yakalama örneği
try {
    // Hatalı kod
    $data = json_decode('invalid json', true, 512, JSON_THROW_ON_ERROR);
} catch (Throwable $e) {
    $log->critical('JSON parse hatası', ['exception' => $e]);
    echo 'İşlem sırasında bir hata oluştu.';
}
?>

Monolog’un RotatingFileHandler özelliği sayesinde log dosyaları tarih bazlı otomatik olarak döner ve eski dosyalar belirttiğiniz gün sayısı kadar saklanır. Bu, disk alanının kontrol altında tutulmasını sağlar.

Handler Zinciri ve Koşullu Loglama

Farklı ortamlar için farklı handler’lar ekleyebilirsiniz. Örneğin, geliştirme ortamında sadece StreamHandler, üretim ortamında ise RotatingFileHandler ve SlackWebhookHandler kullanabilirsiniz.

<?php
if (getenv('APP_ENV') === 'production') {
    $log->pushHandler(new RotatingFileHandler(__DIR__.'/logs/prod.log', 30, MonoLogger::WARNING));
    $log->pushHandler(new Monolog\Handler\SlackWebhookHandler('https://hooks.slack.com/services/XXX/YYY/ZZZ', MonoLogger::ERROR));
} else {
    $log->pushHandler(new StreamHandler('php://stdout', MonoLogger::DEBUG));
}
?>

Bu yapı sayesinde kritik hatalar anında Slack kanalına gönderilir, düşük seviyeli mesajlar ise sadece dosyaya ya da konsola yazılır.

Sık Karşılaşılan Hatalar ve Çözüm Önerileri

  • display_errors = On üretim ortamında unutulmuş: ini_set('display_errors', '0'); ekleyin.
  • error_log dosyasının yazma izni yok: Log dizinine chmod 0755 ve chown www-data gibi izinler verin.
  • Monolog handler’ı yanlış seviyede: Örneğin StreamHandler ERROR seviyesinde ayarlanmışsa INFO mesajları kaydedilmez. İhtiyacınıza göre seviyeyi DEBUG yapın.
  • Log dosyası büyüyor: RotatingFileHandler veya logrotate servisi ile dosya boyutunu sınırlayın.
  • Exception yakalanmadı: PHP 7+ Throwable tipini yakalayarak Error ve Exception sınıflarını aynı anda ele alın.

Özet ve Kontrol Listesi

Bu derste öğrendiklerinizi hızlıca gözden geçirmek için aşağıdaki kontrol listesini kullanabilirsiniz:

  • Geliştirme ortamında error_reporting(E_ALL) ve display_errors=1 ayarlandı mı?
  • Üretim ortamında display_errors=0 ve log_errors=1 aktif mi?
  • Log dosyası yolu doğru ve yazma izni var mı?
  • Monolog kurulumu yapıldı ve en az bir handler eklendi mi?
  • Log seviyeleri ihtiyaca göre yapılandırıldı mı (DEBUG, INFO, WARNING, ERROR, …)?
  • Hata yakalama blokları (try/catch) içinde logger kullanıldı mı?
  • Kullanıcıya gösterilen hata mesajı genel ve güvenli mi?

Sık Sorulan Sorular

1. error_reporting(E_ALL) üretim ortamında da kullanılabilir mi?

Evet, fakat display_errors kapalı olmalıdır. Böylece tüm hatalar loglanır ancak kullanıcıya gösterilmez.

2. Monolog kullanmadan birden fazla log dosyasına nasıl yazabilirim?

PHP’nin error_log() fonksiyonunu farklı dosyalara yönlendirebilirsiniz, ancak kod karmaşıklığı artar. Monolog bu işi tek bir yapı içinde yönetir ve PSR‑3 standartlarına uyduğu için diğer kütüphanelerle entegrasyonu kolaydır.

3. Log dosyalarının boyutu kontrol altında tutulmazsa ne olur?

Disk alanı tükenir ve uygulamanız çökebilir. RotatingFileHandler, logrotate ya da günlük maksimum boyut ayarları (maxFilesize) kullanarak otomatik temizleme sağlayın.

Bu adımları izleyerek PHP uygulamalarınızda hataları etkin bir şekilde raporlayabilir, loglayabilir ve bakım sürecini büyük ölçüde hızlandırabilirsiniz. Unutmayın, iyi bir loglama stratejisi sadece hataları yakalamakla kalmaz, aynı zamanda sistem performansını izlemek, güvenlik olaylarını tespit etmek ve gelecekteki geliştirmeler için değerli bir veri kaynağı oluşturmak anlamına da gelir.

Paylaş

Yorumlar

Henüz onaylanmış yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Yorum yaz

Yorumunuz yönetici onayından sonra yayınlanır.

İlgili yazılar

Ders 100 – İleri yol haritası

PHP serisinin son dersinde ileri seviye konular, framework seçimi, Composer ekosistemi, mikro pro…

Ders 99 – Güvenli yapılandırma kontrol listesi

Üretim ortamı için PHP yapılandırma ayarlarını adım adım kontrol eden, hatasız ve güvenli bir yap…

Ders 98 – OpCache ve performans ipuçları

OpCache'ın çalışma prensibi, yapılandırma adımları ve gerçek dünyada performans artırmak için pra…

Ders 97 – Fibers’a kısa bakış (PHP 8.1)

PHP 8.1 ile gelen Fibers özelliğini adım adım öğrenin, kooperatif concurrency kavramını kavrayın …

Demo
Büyütülmüş Görsel