Web geliştirme dünyasında dinamik içerik üretmek, form verilerini işlemek ve API oluşturmak için en çok tercih edilen dillerden biri PHP’dir. Sunucu tarafında çalışan bu betik dili, hem yeni başlayanlar hem de profesyonel geliştiriciler için güçlü bir araçtır. Bu ders, PHP’nin ne olduğunu, nerelerde kullanıldığını ve basit bir “Merhaba Dünya” uygulamasını adım adım nasıl oluşturacağınızı anlatır.
Temeller
PHP, Hypertext Preprocessor ifadesinin kısaltmasıdır ve .php uzantılı dosyalarda çalışır. Sunucu tarafında yorumlanır, yani istemciye (tarayıcıya) sadece işlenmiş HTML gönderilir. Bu sayede veri tabanı bağlantıları, oturum yönetimi ve dosya işlemleri gibi güvenli ve gizli işlemler sunucu içinde gerçekleşir.
PHP’nin başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Dinamik web sayfaları
- Form işleme ve veri doğrulama
- RESTful API’ler
- İçerik yönetim sistemleri (WordPress, Joomla vb.)
- E‑ticaret platformları
Adım adım kurulum ve ilk dosya
PHP’yi denemek için iki seçenek vardır:
- Yerel bir geliştirme ortamı kurmak (XAMPP, MAMP, WAMP vb.).
- Online bir kod editörü veya sandbox kullanmak.
Yerel ortam kurduğunuzda htdocs (veya www) klasörüne ders1.php adında bir dosya oluşturun ve aşağıdaki kodu ekleyin.
<?php
echo 'Merhaba MuratSoft';
?>Dosyayı kaydedip tarayıcınızda http://localhost/ders1.php adresine gidin. Ekranda “Merhaba MuratSoft” çıktısını görmelisiniz.
Örnek kod ve genişletilmiş kullanım
Basit bir çıktı yerine, değişkenler ve koşul yapıları ekleyerek kodu biraz daha anlamlı hâle getirebiliriz.
<?php
$ad = 'MuratSoft';
$saat = date('H');
if ($saat < 12) {
$selam = 'Günaydın';
} elseif ($saat < 18) {
$selam = 'İyi öğleden sonra';
} else {
$selam = 'İyi akşamlar';
}
echo "$selam, $ad!";
?>Bu örnek, sunucunun saatine göre farklı bir selamlama mesajı üretir. date('H') fonksiyonu 24‑saat formatında saat değerini döndürür.
Sık yapılan hatalar ve ipuçları
- PHP dosyasının başında
<?phpaçma etiketi eksik olmamalı. - Çıktı üretmeden önce
header()gibi HTTP başlıkları gönderiliyorsa, boşluk veya satır sonu karakteri olmamalı. - Değişken isimleri
$işaretiyle başlamalı ve harf, rakam ya da alt çizgi içermeli; rakamla başlayamaz. - Veritabanı ya da dosya işlemleri sırasında hataları gizlemek için
error_reporting(E_ALL)veini_set('display_errors', 1)ayarlarını geliştirme ortamında açık tutun, üretimde kapatın.
Kontrol Listesi
- PHP dosyanız
.phpuzantılı mı? - Sunucu ortamı (XAMPP, Docker vb.) çalışıyor mu?
- Kod içinde sözdizimi hatası (eksik noktalı virgül, parantez) var mı?
- Güvenlik: Kullanıcı girdisi varsa
htmlspecialchars()veyafilter_var()ile kaçış yaptınız mı? - Üretim ortamında hata mesajlarını kullanıcıya göstermiyor musunuz?
Özet
Bu dersle PHP’nin temel kavramlarını, kurulum adımlarını ve ilk “Merhaba Dünya” uygulamasını gördük. Değişkenler, koşul ifadeleri ve tarih fonksiyonları gibi basit yapıların nasıl kullanılacağını öğrendik. Bir sonraki derste, form verilerini alıp güvenli bir şekilde işlemeyi ve temel veri tabanı bağlantısını inceleyeceğiz.
SSS
Soru: PHP dosyasını .html uzantısıyla kaydetsem çalışır mı?
Cevap: Hayır. Sunucu, .php uzantısını gördüğünde PHP yorumlayıcısını devreye sokar. .html uzantılı dosyalar sadece statik HTML olarak gönderilir.
Soru: PHP’yi Windows dışındaki bir sistemde nasıl çalıştırabilirim?
Cevap: Linux, macOS ve Docker tabanlı ortamlar da PHP’yi sorunsuz çalıştırır. Paket yöneticileri (apt, brew) ya da resmi Docker imajı kullanarak hızlıca kurabilirsiniz.
Yorumlar
Henüz onaylanmış yorum yok. İlk yorumu siz yazın.
Yorum yaz
Yorumunuz yönetici onayından sonra yayınlanır.